zur Navigation springen
Güstrower Anzeiger

22. September 2017 | 02:42 Uhr

Mottche Spinkus un de Pelz

vom
Aus der Redaktion des Güstrower Anzeiger

SVZ-Serie zum 200. Geburtstag des plattdeutschen Heimatdichters John Brinckman / Behrend Böckmann stellt die Werke Brinckmans vor

Dor dei Nebel ehrn Lop dörch Güstrow nähmen deit, hett sik Brinckman nich dorvon afhollen laten, uns Lütt Paris in sien Novell’ „Mottche Spinkus un de Pelz“ för Nebelow uttaugäben. Un in äben dit Nebelow spält disse drullig Geschicht œwer Juden in Güstrow un wür 1856 von’n Brinckman-Verläger Wilhelm Werther in Rostock rutbröcht. Kurt Batt (1931-1975), dei siet 1959 Lektor bi’n Hinstorff-Verlag wier un dei Utgaf von Brinckman sien Wark in twei Bänn’ in’n Hinstorff-Verlag 1968 besorcht hett, höllt Mottche Spinkus för dat „kunstvollste Prosastück“, dat jichtens up Platt schräben wür.

Un dat wunnerbore Plattdütsch is noch mit hebrääsch’, jiddisch un hochdütsch Utdrück un Wennungen dörchsett’t, makt oewer för männigeinen dat Läsen noch schworer. Doch Brinckman wiest sik nich blot as Sprakenmeister ut, sonnern hei kennt ok gaut dat rituelle Läben von sien jüdischen Mitbörgers. Tau sien Tiet üm’e Midd von’t 19. Johrhunnert geef dat na Rostock in Güstrow dei tweitgröttst jüdisch Gemeind un Brinckman vertellt von Mottche Spinkus, dei as Schächter na denn vörschräben Ritus läwt un ok von sien beiden Soehns Simon un Heimann, dei dat nich mihr ganz so iernst nähmen un all rökelt Wust äten daun.

Vadder Mottche Spinkus geiht dat man recht kloeterig, siet 10 Johr hett hei ’n ollen afdragen Kutschermantel an’n Lief, denn hei ut denn Konkurs von „die Baron Hersail“ in de grot Aukschon för „twei Daler un een Gulden“ köfft harr. Un mit dissen Kutschermantel seet hei in’n Lentmand inne Eck vonne Sinagog, wo sik dei Juden tau ehr Haman- orrer Purimfest bi vierteihn Grad Küll infunnen harrn. Disse Küll harr dei Finster vonne Synagog „witt ankalkt“ un leet „den Druppen, de Mottche an sinen Nasenzippel hüng, so blänkern, de was dor ja woll all rein an fast froren un taun Istappen worden von de Küll.“ Mottche wier inslapen, seet as ’n Karnickel inne Eck, dei Mütz wier em bet oewer dei Ogen rünnerrutscht un „sin gris Zägenboort de bäwert in einschentau oewer sin Bost as ein Heisterswanz, so flögen em de Kinnladen“. Un denn föllt hei noch vorn oewer von sien Bänk up dat Gesicht „un hadd sik säker den Sadel von sin Näs indrückt, was nich taum Glück de Rand von denn ollen Haut dorvör wäst; man den Istappen, de em vörn an den Nasenzippel hung, brok Mottche sik dorbi af“.

Un in dissen verklamten Taustand nähmen Simon un Heimann ehren Vadder ünnern Arm un „peikten mit em af ut de oll Sinagog...bröchten em...in de rechte Warmnis un striegelten em mit wullen Lappens, bet dat Blaut wedder in’n Zirkel un de oll Herr wedder tau sick kamm“. Oewerall wier Christen un Juden gliekermaßen disse oll afdragen Kutschermantel ein Duurn in’t Och un so beschluten dei beiden Soehns, dei ein hannelt mit Wull un dei anner mit Popieren, denn Vadder ’nen niegen Pelz tau besorgen. Un sei spekelieren up gaude Geschäfte un dei Tiet vergeiht, dat Versöhnungsfest is all ran un Mottche lött nich von denn ollen Kutschermantel af. Nu besinnen sik dei Soehns endlich, denn niegen Pelz för’n Vadder bi Kürschner Plassen an’n Markt tau köpen. Heimann hannelt einen Pelz mit Biberkragen von achtig up sössdig Daler rünner un will sienen Vadder dormit an’n glieken Abend ’n Freud maken. Mottche „bekek sik den Pelz ierst inwennig un dunn butenwennig, hung em sick nahstens üm sin dröges Knakengestell un gung dormit poor Mal in sin Stuw up un dal“ un Mottche, dei all siet Johren dat hanneln upgäben harr, steiht wedder dei Sinn dornah. Sienen Soehn gifft hei 10 Daler för denn Mantel, bekiekt sik ümmer wedder dat gaude Stück un sett dat denn bi Jakob Knotenheimer inne Bäckerstrat för 15 Dalers wedder üm.

Ok Soehn Simon kümmt up denn Gedanken, denn Vadder ’n niegen Pelz tau köpen un besöcht Kürchner Plassen. Un dor Heimann Plassen bädt harr, nümms wat von denn Pelzkop tau vertellen, verköfft hei nu noch ’n Pelz an Simon, ok för 60 Daler. Simon kriecht as Heimann ok 10 Daler von sienen Vadder un Mottche hett wieder nicks anners för, as ok dissen Pelz bi Knotenheimer mit „Funfzig Perzent! Funfzig Perzent! Funfzig Perzent!“ tau verhökern. Un denn kümmt dat Laubhüttenfest in’n Harstmand Oktober, dat is all wedder bannig kolt un dei jüdisch Gemein finnt sik inne Sinagog in. Simon un Heimann täuben nu dorup, dat ehr Vadder sik in’n niegen Pelz seihn lött. Oewer tau ehr Oewerraschung kümmt nich Vadder Mottche in’n niegen Pelz, sonnern Kommischonsrat Lazarus un Joel Hersch „in funkelnagelnige Pelzen mit Biberkragen un ruschgräun Dauk, grad so, as wenn sei sick eben de Pelzen kaukenwarm ut Kürschner Plassen sinen Laden halt hadden,üm dat Laubhütten dormit tau begahn.“ In ganz Nebelow ward nu vertellt, dat Simon un Heimann, „jidwer för sik einen Pelz för teihn Daler hengäwen hadden ut kindliche Leiw un Ehrfurcht vör dat Öller un dat Vadderleben sei all beid an Jakob Knotenheimer glik för föfteihn Dalers wegslahn un Jakob sei fuurtsens wedder mit hunnert Perzent Avanzen an denn Lazarus un den Hersch weggäwen hadd; dat grot Entsetzen gung oewer de höchsten Böm, de in Land Mäkelnborg wassen“.

Mottche Spinkus hett bet an sien Enn’ denn ollen Kutschermantel nie nich aflecht.

zur Startseite

Gefällt Ihnen dieser Beitrag? Dann teilen Sie ihn bitte in den sozialen Medien - und folgen uns auch auf Twitter und Facebook:

Kommentare

Leserkommentare anzeigen